گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک یا لغزش گیربکس به معنی فشردن پدال گاز و افزایش دور موتور می باشد در حالیکه خودرو به اندازه کافی شتاب نمی گیرد. گازهرز گیربکس یکی از رایج ترین نشانه های اختلال در سیستم انتقال قدرت است و در صورت بی توجهی می تواند از یک ایراد ساده به خرابی های پرهزینه داخلی گیربکس تبدیل شود.
رایج ترین علت های اگاز هرز خوردن گیربکس اتومات شامل کمبود یا افت کیفیت روغن گیربکس، کاهش فشار هیدرولیک، خرابی سلونوئیدها، ایراد در ساعت گیربکس، فرسودگی کلاچ های داخلی، خرابی تورک کانورتر و استهلاک قطعات داخلی است. اگر این مشکل بیش از یک یا دو بار تکرار شود، ادامه رانندگی توصیه نمی شود؛ زیرا می تواند باعث آسیب جدی به گیربکس و افزایش چشمگیر هزینه تعمیر گیربکس اتوماتیک شود. در چنین شرایطی، ادامه رانندگی نه تنها مشکل را برطرف نمی کند، بلکه باعث افزایش دمای گیربکس، سایش بیشتر قطعات و چند برابر شدن هزینه تعمیر خواهد شد.
در این مقاله خواهید خواند:
- گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک یعنی چه؟
- دلایل اصلی گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک
- تعمیر گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک
- سوالات متداول درباره گازهرز خوردن گیربکس
گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک یعنی چه؟
گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک حالتی است که موتور خودرو به درخواست راننده پاسخ می دهد و دور موتور افزایش پیدا می کند، اما این افزایش نیرو به همان نسبت به چرخ ها منتقل نمی شود. نتیجه این وضعیت، کاهش شتاب، تاخیر در حرکت خودرو یا احساس لغزش هنگام رانندگی است. در اصطلاح فنی، این وضعیت را لغزش گیربکس اتوماتیک (Gear Slipping) نیز می نامند. عملکرد صحیح گیربکس اتوماتیک به فشار دقیق روغن وابسته است. این فشار باعث درگیر شدن کلاچ های داخلی، باندها و سایر اجزای انتقال قدرت می شود. هر عاملی که این فشار را کاهش دهد یا مانع عملکرد صحیح قطعات داخلی شود، می تواند باعث هرزگردی گیربکس شود.
در مراحل اولیه، این مشکل ممکن است تنها هنگام شتاب گیری شدید یا حرکت در سربالایی دیده شود. اما با پیشرفت خرابی، لغزش گیربکس در رانندگی روزمره نیز احساس می شود و حتی ممکن است خودرو هنگام تعویض دنده برای چند لحظه حالتی شبیه دنده خلاص پیدا کند. اگر موتور به درستی دور نگیرد، ابتدا باید سیستم موتور، سوخت رسانی، دریچه گاز، شمع ها، کویل ها یا سنسورهای موتور بررسی شوند. اما اگر موتور بدون مشکل دور می گیرد و تنها انتقال نیرو به چرخ ها انجام نمی شود، احتمال خرابی گیربکس بسیار بیشتر است.
نکته ای که در تعمیرگاه بارها با آن روبه رو شده ایم این است که بسیاری از رانندگان، بوی سوختگی یا تاخیر جزئی در تعویض دنده را طبیعی تصور می کنند و تا زمانی که خودرو به سختی حرکت نکند، برای تعمیر مراجعه نمی کنند. این تاخیر معمولا باعث می شود خرابی از یک مشکل قابل رفع با سرویس روغن یا تعویض یک قطعه ساده، به تعمیر اساسی گیربکس تبدیل شود.
دلایل اصلی گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک
گاز هرز خوردن گیربکس اتومات یک ایراد مستقل نیست، بلکه نشانه ای از وجود اختلال در عملکرد سیستم انتقال قدرت است. در بسیاری از خودروهایی که برای تعمیرات به تعمیرگاه گیربکس میلاد مراجعه می کنند، علت اصلی با یک بررسی دقیق مشخص می شود و برخلاف تصور برخی رانندگان، همیشه به معنای نیاز به اورهال کامل گیربکس نیست.
در ادامه، دلایل اصلی این مشکل را بررسی می کنیم. برای هر مورد، علت، علائم، میزان خطر و راهکار پیشنهادی ارائه شده است تا بتوانید دید بهتری نسبت به وضعیت خودروی خود داشته باشید. پیش از آن باید خاطر نشان شویم که مهمترین دلیل می تواند سلامت و عملکرد صحیح روغ گیربکس اتوماتیک و تورک کانورتر باشد و در دیگر عوامل نیز آنها را با هم بررسی می کنیم.
بررسی روغن گیربکس اتومات
کم بودن روغن گیربکس، شایع ترین علت گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک است. روغن در گیربکس تنها نقش روان کننده ندارد، بلکه فشار هیدرولیک لازم برای درگیر شدن کلاچ ها و انتقال نیرو را نیز تامین می کند. زمانی که سطح روغن کاهش پیدا کند، فشار داخل مدار افت می کند و دنده ها به طور کامل درگیر نمی شوند.
نشانه های مشکل در روغن گیربکس:
- بالا رفتن دور موتور بدون افزایش سرعت
- تاخیر در شروع حرکت
- تشدید مشکل پس از گرم شدن گیربکس
- لکه روغن قرمز یا قهوه ای زیر خودرو
- کاهش تدریجی عملکرد گیربکس
- گاز هرز خوردن پس از چند دقیقه رانندگی
- رنگ تیره یا سیاه روغن
- بوی سوختگی
- تعویض دنده نامنظم
- لغزش هنگام شتاب گیری
میزان خطر: متوسط تا زیاد
راهکار پیشنهادی رفع مشکل روغن گیربکس:
- ابتدا باید سطح روغن و علت کاهش آن بررسی شود. اگر کاهش روغن به دلیل نشتی باشد، تنها اضافه کردن روغن مشکل را برطرف نمی کند و منبع نشتی باید تعمیر شود.
- در صورت نشتی محل نشتی باید به صورت تخصصی پیدا شود. ادامه رانندگی با گیربکس دارای نشتی می تواند باعث سوختن کلاچ های داخلی و آسیب دیدن اویل پمپ شود.
- همچنین روغن گیربکس با گذشت زمان خاصیت روانکاری و انتقال فشار خود را از دست می دهد. اگر تعویض روغن گیربکس در زمان مناسب انجام نشود، دمای بالا باعث اکسید شدن روغن و کاهش عملکرد آن خواهد شد. تعویض کامل روغن با نمونه استاندارد و در صورت نیاز، تعویض فیلتر گیربکس می توان این مشکل را نیز رفع کند.
خرابی فیلتر روغن گیربکس
فیلتر گیربکس وظیفه جذب ذرات فلزی و آلودگی ها را بر عهده دارد. اگر این فیلتر مسدود شود، جریان روغن کاهش پیدا می کند و فشار هیدرولیک به اندازه کافی تامین نخواهد شد. بنابراین می توان گفت خرابی فیلتر روغن گیربکس یکی از نشانه های گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک باشد.
نشانه های خرابی فیلتر روغن گیربکس:
- تاخیر در تعویض دنده
- افت قدرت هنگام حرکت خودرو
- افزایش دمای گیربکس
میزان خطر: متوسط
راهکار پیشنهادی رفع خرابی فیلتر روغن گیربکس: تعویض فیلتر روغن گیربکس همزمان با سرویس روغن، بهترین راه جلوگیری از این مشکل می باشد.
خرابی سلونوئید یا شیر برقی گیربکس
سلونوئیدها مسیر عبور روغن گیربکس را در مدار هیدرولیک کنترل می کنند. خرابی این قطعات باعث می شود روغن به موقع به کلاچ ها نرسد و گیربکس دچار هرزگردی یا تعویض دنده نامنظم شود.
نشانه ها خرابی سلونوئید:
- تاخیر در تعویض دنده
- روشن شدن چراغ گیربکس
- عملکرد نامنظم در دنده های مختلف
میزان خطر: زیاد
راهکار پیشنهادی رفع خرابی سلونوئید: برای رفع این خرابی باید ابتداتست سلونوئیدها با دستگاه دیاگ صورت گیرد و در صورت تشخیص نوع خرابی اقدام به تعویض آن ها نمود.
خرابی ساعت گیربکس (Valve Body)
ساعت گیربکس را می توان مغز هیدرولیکی گیربکس اتوماتیک دانست. این مجموعه مسیر روغن را میان بخش های مختلف کنترل می کند. اگر سوپاپ ها گیر کنند یا مجاری داخلی دچار سایش شوند، فشار روغن به درستی توزیع نمی شود و در ادامه خودرو دچار گاز هرز گیربکس اتوماتیک می شود.
نشانه ها خرابی ساعت گیربکس:
- جان خوردن دنده گیربکس اتوماتیک
- ضربه هنگام تعویض دنده
- گاز هرز خوردن در چند دنده
میزان خطر: زیاد
راهکار پیشنهادی رفع مشکل ساعت گیربکس: برای رفع مشکل این قطعه ساعت گیربکس باید توسط تعمیرکار متخصص بازبینی، شستشو یا تعمیر شود. تشخیص این خرابی ها حتما باید توسط تعمیرکار گیربکس صورت گیرد تا علاوه بر تعمیر درست از هزینه های اضافی نیز جلوگیری شود. مجموعه میلاد گیربکس به عنوان تعمیرگاه گیربکس اتوماتیک در تهران با ارائه خدمات تعمیرات گیربکس بی ام و، بنز، چری و دیگر برندهای معتبر را ارائه می دهد. همچنین برای خرید گیربکس اتوماتیک استوک مانند خرید گیربکس اتوماتیک بی ام و با ارائه گارانتی معتبر می توانید به میلاد گیربکس مراجعه نمایید.
فرسودگی صفحات کلاچ داخلی
کلاچ پک ها وظیفه انتقال نیرو بین مجموعه های مختلف گیربکس را بر عهده دارند. این قطعات در اثر کارکرد زیاد، دمای بالا یا استفاده از روغن نامناسب دچار سایش می شوند. در بسیاری از گیربکس هایی که گاز هرز خوردن شدید دارند، می تواند علت اصلی، همین فرسودگی صفحات کلاچ باشد.
نشانه های فرسودگی صفحات کلاچ داخلی:
- بوی شدید سوختگی از گیربکس
- لغزش در بیشتر دنده ها
- کاهش محسوس شتاب خودرو
میزان خطر: بسیار زیاد
راهکار پیشنهادی برای رفع مشکل فرسودگی صفحات کلاچ داخلی: تنها راه حل رفع این مشکل، باز کردن گیربکس اتوماتیک و تعویض کلاچ های فرسوده می باشد.
خرابی سنسورها یا واحد کنترل گیربکس
در گیربکس های اتوماتیک جدید، بسیاری از عملکردها به اطلاعات دریافتی از سنسورها وابسته هستند. خرابی سنسور سرعت، سنسور موقعیت دریچه گاز یا واحد کنترل گیربکس می تواند باعث تعویض دنده اشتباه و ایجاد علائمی شبیه لغزش و گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک شود.
نشانه ها خرابی سنسورها یا واحد کنترل گیربکس:
- روشن شدن چراغ چک گیربکس در داشبورد
- تعویض دنده نامنظم گیربکس
- ورود گیربکس به حالت اضطراری
میزان خطر: متوسط تا زیاد
راهکار پیشنهادی خرابی سنسورها یا واحد کنترل گیربکس: عیب یابی با دستگاه دیاگ و بررسی سیم کشی، سنسورها از جمله مهمترین کارهایی است که باید برای رفع این مشکل انجام شود.
تعمیر گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک
تعمیر گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک یک نسخه ثابت برای همه خودروها ندارد. مهم ترین اشتباهی که برخی تعمیرکاران گیربکس انجام می دهند، باز کردن کامل گیربکس قبل از عیب یابی دقیق است.
در تعمیرگاه تخصصی گیربکس میلاد در تهران، قبل از هرگونه تعمیر کامل گیربکس، وضعیت روغن، فشار هیدرولیک، خطاهای ثبت شده در ECU و TCM، عملکرد سلونوئیدها و شرایط مکانیکی گیربکس بررسی می شود. این روند باعث می شود علت اصلی خرابی مشخص شود و از تعویض بی دلیل قطعات سالم گیربکس جلوگیری شود.
جدول زیر رایج ترین علت های گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک و روش مناسب تعمیر هر یک را نشان می دهد.
| علت | روش تعمیر پیشنهادی |
| کمبود روغن گیربکس | تنظیم سطح روغن و رفع نشتی |
| روغن فرسوده یا سوخته | تعویض کامل روغن و در صورت نیاز فیلتر |
| گرفتگی فیلتر روغن | تعویض فیلتر |
| خرابی سلونوئید | تست، تعمیر یا تعویض سلونوئید |
| خرابی ساعت گیربکس | تعمیر تخصصی یا بازسازی Valve Body |
| خرابی تورک کانورتر | بازسازی یا تعویض |
| فرسودگی کلاچ های داخلی | باز کردن گیربکس و تعویض کلاچ پک ها |
| خرابی اویل پمپ | تعمیر یا تعویض اویل پمپ |
| خرابی سنسورها یا TCM | عیب یابی، تعمیر یا برنامه ریزی مجدد |
| استهلاک شدید قطعات داخلی | بازسازی کامل گیربکس در صورت نیاز |
نکته مهم این است که همیشه شدید بودن علائم به معنای خرابی کامل گیربکس نیست. در سال های اخیر خودروهای زیادی به تعمیرگاه مراجعه کرده اند که تنها به دلیل استفاده از روغن نامناسب یا افت فشار روغن، علائم لغزش گیربکس را نشان می دادند و بدون باز کردن گیربکس، مشکل آن ها برطرف شده است. همچنین برخی رانندگان با وجود مشاهده علائم اولیه، ماه ها به رانندگی ادامه داده اند و علاوه بر آسیب ساعت گیربکس و تورک کانورتر موجب خرابی پمپ روغن گیربکس نیز شده اند. در چنین شرایطی، هزینه تعمیر گیربکس چند برابر خواهد شد.
تست اولیه برای تشخیص گاز هرز گیربکس اتومات
در تعمیرگاه تخصصی گیربکس میلاد در تهران قبل از هرگونه تعمیر، ابتدا بررسی های اولیه انجام می شود تا از تعویض غیرضروری قطعات و افزایش هزینه جلوگیری شود.
اگر خودروی شما علائم لغزش گیربکس اتوماتیک یا هرزگردی گیربکس را نشان می دهد، موارد زیر باید بررسی شود:
- رنگ و بوی روغن گیربکس را بررسی کنید: روغن سالم معمولا رنگ قرمز یا کهربایی دارد و بوی تندی از آن استشمام نمی شود. اگر روغن تیره یا سیاه باشد، بوی سوختگی بدهد، یا ذرات فلزی در آن مشاهده شود احتمال آسیب دیدن قطعات داخلی گیربکس افزایش پیدا می کند.
- عملکرد خودرو هنگام شتاب گیری را بررسی کنید: در یک مسیر خلوت، خودرو را به آرامی شتاب دهید. اگر مشاهده کردید دور موتور به سرعت بالا می رود، خودرو با تاخیر شتاب می گیرد، یا احساس می کنید خودرو برای لحظه ای در حالت خلاص قرار گرفته است احتمال لغزش گیربکس بسیار زیاد است.
- دنده عقب را امتحان کنید: خرابی برخی از کلاچ ها یا افت فشار روغن ابتدا در دنده عقب خود را نشان می دهد. تاخیر در حرکت، >لرزش، یا حرکت بسیار ضعیف می تواند نشانه خرابی باشد.
- نحوه تعویض دنده دقت کنید: علادمی مانند تاخیر در تعویض دنده، تعویض دنده همراه با ضربه، گیر کردن روی یک دنده وبالا رفتن دور موتور قبل از تعویض دنده هشداری برای شروع خرابی است.
- صداهای غیرعادی را جدی بگیرید: صدای زوزه، سوت، تق تق یا صدای ساییدگی هنگام حرکت یا تقه زدن گیربکس هنگام تعویض دنده می تواند نشان دهنده فرسودگی قطعات داخلی باشد.
- اگر این صداها همزمان با گاز هرز خوردن گیربکس ایجاد شوند، احتمال خرابی مکانیکی افزایش پیدا می کند.
- دیاگ تخصصی گیربکس اتوماتیک: آخرین مرحله، بررسی خودرو با دستگاه دیاگ تخصصی است.
آیا رانندگی با گیربکسی که گاز هرز می خورد خطرناک است؟
پاسخ کوتاه این است که بله!!! بسیاری از رانندگان تصور می کنند اگر خودرو هنوز حرکت می کند، می توانند چند هفته یا حتی چند ماه به رانندگی ادامه دهند. اما تجربه تعمیر صدها گیربکس اتوماتیک نشان می دهد که این تصمیم معمولا باعث چند برابر شدن هزینه تعمیر گیربکس می شود. وقتی گیربکس دچار لغزش می شود یا اصطلاحا گاز هرز میخورد، صفحات کلاچ داخلی به جای درگیری کامل، روی یکدیگر سر می خورند. این اصطکاک، دمای روغن را به شدت افزایش می دهد و به مرور باعث سوختن صفحات کلاچ، آسیب دیدن تورک کانورتر، خرابی ساعت گیربکس و کاهش فشار روغن می شود.
در نتیجه، مشکلی که شاید در ابتدا تنها با تعویض روغن یا تعمیر یک سلونوئید قابل رفع بود، ممکن است به بازسازی کامل گیربکس ختم شود.
میزان خطر ادامه رانندگی
| وضعیت | امکان رانندگی | میزان خطر |
| کم بودن سطح روغن | فقط تا نزدیک ترین تعمیرگاه | متوسط |
| نشتی روغن | فقط در مواقع اضطراری | زیاد |
| روغن سوخته | توصیه نمی شود | زیاد |
| خرابی سلونوئید | محدود و با احتیاط | زیاد |
| خرابی ساعت گیربکس | توصیه نمی شود | بسیار زیاد |
| خرابی تورک کانورتر | خیر | بسیار زیاد |
| فرسودگی کلاچ های داخلی | خیر | بسیار زیاد |
| افت فشار اویل پمپ | خیر | بسیار زیاد |
ادامه رانندگی با گیربکس اتوماتیک معیوب فقط به خود گیربکس آسیب نمی زند. افزایش دمای سیستم انتقال قدرت می تواند کیفیت روغن گیربکس را کاهش دهد، ذرات فلزی را در مدار روغن پخش کند و به سایر قطعات نیز آسیب برساند. در برخی خودروها نیز هنگام سبقت یا ورود به بزرگراه، لغزش گیربکس باعث از دست رفتن ناگهانی شتاب می شود. این موضوع علاوه بر هزینه تعمیر، می تواند ایمنی راننده و سرنشینان را نیز به خطر بیندازد.
سوالات متداول درباره گازهرز خوردن گیربکس
- چرا گیربکس فقط بعد از گرم شدن خودرو گاز هرز می خورد؟ با افزایش دمای گیربکس، روغن رقیق تر می شود. اگر فشار هیدرولیک به دلیل فرسودگی قطعات یا نشتی کاهش یافته باشد، این مشکل در حالت گرم بیشتر خود را نشان می دهد. به همین دلیل بسیاری از رانندگان تنها پس از چند دقیقه رانندگی متوجه گاز هرز در گیربکس می شوند.
- چرا در سربالایی گاز هرز خوردن بیشتر احساس می شود؟ در سربالایی، گیربکس باید گشتاور بیشتری به چرخ ها منتقل کند. اگر صفحات کلاچ، تورک کانورتر یا فشار روغن عملکرد مناسبی نداشته باشند، لغزش در این شرایط بیشتر از مسیرهای هموار احساس خواهد شد.
- چرا بعد از تعویض روغن گیربکس، گاز هرز خوردن بیشتر شده است؟ اگر از روغن نامناسب استفاده شده باشد، سطح روغن به درستی تنظیم نشده باشد یا گیربکس پیش از تعویض روغن دچار فرسودگی شدید بوده باشد، ممکن است علائم لغزش بیشتر نمایان شود.
گاز هرز خوردن گیربکس اتوماتیک نیز مانند حرکت نکردن خودرو در دنده D یکی از مهم ترین هشدارهایی است که نباید آن را نادیده گرفت. این مشکل معمولا با افزایش دور موتور، کاهش شتاب، تاخیر در تعویض دنده یا هرزگردی گیربکس همراه است و می تواند از ایرادهای ساده ای مانند کمبود روغن تا خرابی قطعاتی مانند سلونوئید، ساعت گیربکس، تورک کانورتر یا کلاچ های داخلی ناشی شود.
اگر خودروی شما علائمی مانند بالا رفتن دور موتور بدون افزایش سرعت، تاخیر در حرکت، ضربه هنگام تعویض دنده یا بوی سوختگی روغن را نشان می دهد، بهتر است در اولین فرصت توسط یک مرکز تخصصی بررسی شود. رسیدگی به موقع، علاوه بر کاهش هزینه ها، از خرابی کامل گیربکس و توقف ناگهانی خودرو نیز جلوگیری خواهد کرد.
